
Bazı sırlar vardır, üzerinden yıllar geçse de eskimez. Bir evin duvarlarına, eski bir sandığın dibine, sararmış bir fotoğrafın arkasına saklanır. İnsan unuttuğunu sanır ama geçmiş, zamanı geldiğinde kapıyı mutlaka çalar.
Bizim köyde de herkesin bildiği, fakat kimsenin ne olduğunu çözemediği bir sır vardı.
Eski taş evin penceresinde her akşam yanan bir gaz lambası…
Ev, köyün çıkışında, iki büyük ceviz ağacının arasında kalırdı. Yıllardır kimse oturmuyordu. Bahçesindeki güller yabani otların arasında kaybolmuş, ahşap kapısının boyası dökülmüş, çatısındaki kiremitlerin bir kısmı kırılmıştı. Buna rağmen her akşam, hava kararmaya başladığında evin üst katındaki küçük pencerede bir ışık belirirdi.
Köylüler buna türlü anlamlar yüklerdi. Kimi evde birinin yaşadığına inanır, kimi de yıllar önce ölen ev sahibinin ruhunun dolaştığını söylerdi.
Çocukluğumuzda o evin önünden geçerken adımlarımızı hızlandırırdık. Büyüklerimiz, akşam ezanından sonra oraya yaklaşmamamızı tembihlerdi. Özellikle babaannem, o evin adını duyduğunda yüzünde tuhaf bir ifade belirirdi.
Bir keresinde dayanamayıp sordum:
“Babaanne, o evde kim yaşıyor?”
Elindeki yün yumağını bıraktı. Bir süre sustu.
“Bazı evlerin kapısı kilitlidir evladım ama içindeki sır, anahtardan daha ağırdır.”
Çocuk aklımla bu sözün ne anlama geldiğini anlayamamıştım. Yıllar geçti. Köyden ayrıldım, şehirde yaşamaya başladım. Çocukluğumun geçtiği sokaklar, dut ağaçları, çeşme başında oynadığımız oyunlar birer hatıraya dönüştü. Babaannem de ben üniversiteye başladığım yıl vefat etti.
Onun ölümünden sonra köye daha seyrek gider oldum. Ta ki annemin telefonuyla yeniden o eve dönene kadar…
“Babaannenden kalan eşyaları toparlamamız gerekiyor kızım. Eski evin anahtarını buldum. Hafta sonu gelir misin?”
Cumartesi sabahı erkenden yola çıktım. Köye vardığımda sonbahar kendini iyice hissettirmişti. Sokaklarda ıslak yapraklar, bacalardan yükselen odun dumanları vardı. Kahvenin önündeki yaşlı adamlar hâlâ aynı sandalyelerde oturuyor, değişen zamana inat eski alışkanlıklarını sürdürüyorlardı.
Önce babaannemin evine uğradım. Annem mutfakta çay demliyordu. Birlikte eski dolapları, sandıkları karıştırmaya başladık. Yatak odasındaki ceviz sandığın dibinde küçük, işlemeli bir anahtar buldum. Yanında da sararmış bir zarf vardı.
Zarfın üzerinde babaannemin el yazısıyla yalnızca şu kelime yazıyordu:
“Vakti geldiğinde…”
İçim ürperdi. Zarfı açtığımda içinden kısa bir not çıktı.
“Gülizar, artık bu sırrı saklamak için bir sebebim kalmadı. Anahtar sende. Her şeyin cevabı eski evde, pencerenin altındaki döşemenin altında. Affet beni.”
Notun altında bir isim vardı.
Naciye.
Annemin yüzüne baktım.
“Anne, Naciye kim?”
Annemin elindeki çay bardağı tabağa hafifçe çarptı.
“Bilmiyorum,” dedi ama sesindeki tereddüt, bilmediğinden çok bildiği bir şeyi sakladığını düşündürüyordu.
O akşam yemeğinden sonra eski eve gitmeye karar verdim.
Kapıyı açtığımda ağır bir tahta kokusu yüzüme çarptı. İçerisi yıllardır kapalı kalmış gibi tozluydu. Duvarlarda eski aile fotoğrafları asılıydı. Bir köşede üzeri beyaz örtüyle kapatılmış dikiş makinesi, diğerinde kırık ayaklı bir sandalye duruyordu.
Üst kata çıktım. Pencerenin önündeki eski kilimi kaldırdım. Döşemelerden biri diğerlerinden farklıydı. Anahtarın ucuyla tahtanın kenarını kaldırmayı başardım.
Altında küçük, teneke bir kutu vardı. Kutuyu açtığımda içinden birkaç mektup, siyah beyaz bir fotoğraf ve mavi kurdeleyle bağlanmış minicik bir bebek patiği çıktı.
Fotoğrafta iki genç kadın yan yana duruyordu. Birinin yüzü babaanneme benziyordu. Diğerinin ise gözlerinde tanıdık bir ifade vardı.
Fotoğrafın arkasında şu yazıyordu:
“Gülizar ve Naciye. 1958. Bir ömürlük kardeşlik.”
Mektupları okumaya başladım. İlk mektup Naciye’dendi.
“Canım Gülizar, seni geride bırakmak zorunda kaldığım için beni affet. Bebeğimi sana emanet etmekten başka çarem yok. Ona kendi çocuğun gibi bakacağını biliyorum. Bir gün gelip onu alacağım. Ama ne olur, babasının kim olduğunu şimdilik kimseye söyleme.”
İkinci mektup daha kısaydı.
“Gülizar, gelemiyorum. Beni arama. Kızımın yaşadığını bilmek bana yetiyor. Bir gün gerçekleri öğrenecek kadar büyüdüğünde ona her şeyi anlat.”
Üçüncü mektup ise yıllar sonra yazılmıştı.
“Artık çok yaşlandım. Kızımın yüzünü son bir kez görebilmek istiyorum. Eğer hâlâ hayattaysa ona annesinin onu hiç unutmadığını söyle.”
Elimdeki mektuplar titremeye başlamıştı. Bir anda alt kattan bir ses duydum.
“Bulduğun her şeyi okudun mu?”
Döndüğümde annem merdivenin başında duruyordu.
“Anne, sen biliyor muydun?”
Gözlerini kaçırdı. Yavaşça yanıma geldi, fotoğrafı eline aldı.
“Biliyordum kızım.”
“Kim bu kadın?”
Annem derin bir nefes aldı. Sonra yüzüme baktı.
“Senin doğum annenin kardeşi değil… Kendi annendi.”
Bir an dünya durdu sanki.
“Ne demek bu?”
“Babaannen seni doğuran kadının yakın arkadaşıydı. Naciye, genç yaşta sevdiği adamdan hamile kalmıştı. Adam ailesinin baskısıyla başka biriyle evlendirildi. Naciye de bebeğini dünyaya getirdiğinde büyük bir çaresizlik içindeydi. O yıllarda böyle bir durumun köyde duyulması, bir kadının hayatını karartmaya yeterdi. Bebeğini koruyabilmek için seni babaannene emanet etti.”
Dizlerimin bağı çözüldü. Sandalyeye oturdum.
“Peki neden bana hiç söylemediniz?”
Annem gözlerini sildi.
“Çünkü babaannen seni kendi evladı gibi büyüttü. Seni hiçbir zaman diğer çocuklarından ayırmadı. Naciye ise uzaktan uzağa seni takip etti. Bazen köye gelir, o evde kalırdı. Her akşam yaktığı gaz lambası, senin odanın penceresinden görülebilsin diyeydi.”
Gözlerim doldu.
“Peki o şimdi nerede?”
Annem bu kez cevap vermeden önce uzun süre sustu.
“Naciye, sen on iki yaşındayken öldü. Ölmeden önce babaannene bir mektup bırakmış. Seni uzaktan gördüğünü, okuldan eve dönüşünü izlediğini yazmış. Ama yanına gelmeye cesaret edememiş.”
Bir süre hiçbir şey söyleyemedim.
Çocukluğumda korkuyla önünden geçtiğim o evin penceresinde yanan ışık geldi aklıma. Meğer o ışık bir hayaletin değil, kızını uzaktan seven bir annenin sessiz bekleyişiymiş.
Annem kutunun dibinden bir zarf daha çıkardı.
“Bunu da oku,” dedi.
Mektup, Naciye’nin ölümünden kısa süre önce yazılmıştı.
“Benim güzel kızım…
Belki bir gün bu satırları okursun. Seni kucağıma aldığım ilk günü hiç unutmadım. Minicik ellerin parmağıma sarılmıştı. Seni bırakırken kalbimin bir parçasını orada bıraktım. Ama bilmeni isterim ki seni terk etmedim. Sana daha iyi bir hayat verebilecek birine emanet ettim.
Bir anne bazen yanında olamayınca da anne kalırmış. Ben bunu senden uzakta öğrendim.
Her akşam o pencereye bir ışık koydum. Belki görürsün, belki bir gün merak edip gelirsin diye…
Seni çok sevdim kızım.
Annen Naciye.”
Mektubu göğsüme bastırdım.
O gece eski evde sabaha kadar oturdum. Pencerenin önünde, yıllarca birilerinin yaktığını sandığım ışığın altında…
Ertesi sabah köyden ayrılmadan önce annemle birlikte bahçedeki yabani otları temizledik. Kırılmış saksıları topladık. Pencerenin önüne yeni bir gaz lambası koydum.
Akşam olduğunda kibriti çaktım. Alev önce titredi, sonra usulca büyüdü.
O sırada anladım ki bazı sırlar insanı geçmişinden koparmak için değil, kendine biraz daha yaklaştırmak için saklanırmış. Yıllarca korktuğum o ev artık benim için korkunun değil, yarım kalmış bir sevginin hatırasıydı.
Köyden ayrılırken son kez arkamı döndüm. Penceredeki ışık hâlâ yanıyordu. Bu defa o ışığın ardında kim olduğunu biliyordum. İlk kez, bir insanın yokluğunun da bu kadar sıcak olabileceğini hissettim.
SIR – ZEYNEP KIVANÇ
Yorum Yaz