
Bir zamanlar insanların birbirini korkutmak için değil, susturmak için kullandığı kelimeler vardı. Oysa bazı tehditler, yıllarca saklanan bir gerçeğin kapısını aralardı.
Kasabanın üzerinden sonbahar akşamları ağır ağır geçerken, sokak lambalarının sarı ışığı taş kaldırımlara vururdu. Akşam ezanından sonra herkes evine çekilir, pencerelerin arkasında çay bardaklarının şıngırtısı duyulurdu. O yıllarda kapılar pek kilitlenmezdi. Komşunun evi, insanın kendi evi kadar yakındı. Birinin başına bir iş gelse, haber bütün mahalleye çabucak yayılırdı.
Ben o zamanlar on altı yaşındaydım. Babamın işlettiği küçük bakkalda okuldan sonra çalışır, gazoz kasalarını dizer, şeker kavanozlarının tozunu alırdım. Dükkânımızın hemen karşısında da eski bir ahşap ev vardı. Bahçesinde iki dut ağacı, kapısının önünde de yıllardır aynı yerde duran kırmızı bir bisiklet bulunurdu.
O evde Hatice Hanım yaşardı. Kocası yıllar önce ölmüş, tek oğlu Cemil askere gitmişti. Mahallede herkes onu severdi. Çünkü Hatice Hanım’ın kapısına kim gitse eli boş dönmezdi. Bazen bir tabak yemek, bazen birkaç elma, bazen de yalnızca içten bir gülümseme verirdi.
Fakat kasabada herkesin sevmediği biri de vardı: Rıza.
Rıza, kahvenin müdavimlerinden, sesi herkesten yüksek çıkan, kendisini mahallenin sahibi sanan bir adamdı. Bir zamanlar Hatice Hanım’ın rahmetli kocasından borç para almış, yıllar geçmesine rağmen geri ödememişti. Üstelik şimdi kadının evine göz dikmişti. Evin bulunduğu arsa, kasabanın yeni yapılan yoluna yakın olduğundan oldukça değerliydi.
Bir akşamüstü Rıza dükkâna geldi. Her zamanki gibi üstünde koyu renk ceketi, ağzında yarım kalmış sigarası vardı.
“Senin baban nerede?” diye sordu.
“Depoda, mal sayıyor.”
Tezgâha iki paket sigara bıraktı. Parasını uzatırken gözlerini üzerime dikti.
“Karşıdaki ihtiyar kadına söyle. Yarın akşama kadar bu mahalleden gitmezse başına geleceklerden ben sorumlu değilim.”
Önce şaka yaptığını düşündüm.
“Ne yapmış ki Hatice teyze?”
Yüzünü buruşturdu.
“Sen büyüklerin işine karışma. Söylediğimi ilet yeter.”
Sigara paketlerini alıp çıktı.
O akşam Hatice Hanım’a gidip hiçbir şey söyleyemedim. Kadının yüzüne baktığımda, yılların yorgunluğunu taşıyan gözlerinde öyle bir huzur vardı ki onu korkutmaya elim varmadı.
Fakat ertesi sabah kapısının önünde tuhaf bir şey gördük.
Kırmızı bisikletin gidonuna bir kâğıt iliştirilmişti. Kâğıtta yalnızca şu yazıyordu:
“Son uyarı. Bu evde kalmayacaksın.”
Hatice Hanım kâğıdı eline aldı, uzun uzun okudu. Sonra katlayıp cebine koydu. Ne ağladı ne bağırdı. Sadece başını kaldırıp karşıdaki bakkalımıza baktı.
Babam o sırada kapının önünü süpürüyordu.
“Hayırdır Hatice abla?” diye seslendi.
Kadın gülümsedi.
“Birileri benimle şakalaşıyor galiba Osman.”
Babam kâğıdı görünce kaşlarını çattı. Ardından kadını dükkâna davet etti. O gün ilk kez babamın yüzünde bu kadar ciddi bir ifade görmüştüm.
“Hatice abla, bunu yapan kimse yanına bırakmayız. Sen merak etme.”
Kadın başını eğdi.
“Ben korkmuyorum Osman. Yalnızca Cemil duymasın. Askerde çocuğun aklı kalmasın.”
İşte o cümle içime oturmuştu.
Aradan üç gün geçti. Rıza’nın tehditleri bitmedi. Bu kez Hatice Hanım’ın bahçe kapısına kırmızı boyayla çarpı işareti çizilmişti. Mahalleli konuşuyor ama kimse açıkça Rıza’nın karşısına çıkmaya cesaret edemiyordu.
Babam ise susmuyordu.
Bir akşam eve geldiğinde anneme, “Bu iş böyle kalmayacak,” dedi.
Annem telaşlandı.
“Osman, sen de kendine dikkat et. O adamın ne yapacağı belli olmaz.”
Babam çayından bir yudum aldı.
“Bir kadını evinden kovmaya çalışıyorlar. Biz de seyirci mi kalacağız?”
O gece babamla birlikte Hatice Hanım’ın evine gittik. Kadın sobanın üzerinde kestane pişiriyordu. Bizi görünce hemen sofraya buyur etti. Masanın üzerinde eski bir fotoğraf albümü duruyordu.
“Bak evladım,” dedi bana, sararmış bir fotoğrafı uzatarak. “Cemil daha küçücükken burada bisiklet sürerdi. Şimdi o bisikleti görünce çocukluğum aklıma geliyor.”
Fotoğrafta küçük bir çocuk, kırmızı bisikletinin üzerinde gülüyordu.
Tam o sırada kapı üç kez sertçe vuruldu.
Hatice Hanım irkildi.
Babam ayağa kalktı. Kapıyı açtığında karşısında Rıza’yı buldu.
“Osman, sen de mi bu işe karıştın?” dedi Rıza.
Babam sakin bir sesle cevap verdi:
“Bir insanın evinde oturması için senden izin alması gerekmiyor.”
Rıza alaycı bir kahkaha attı.
“Yarın sabaha kadar bu kadın evi boşaltacak. Yoksa ikiniz de pişman olursunuz.”
Babam kapının önünden çekilmedi.
“Tehditlerini de al, buradan git. Bundan sonra söyleyeceğin her sözün şahidi olacak insanlar var.”
Rıza bir süre babama baktı. Sonra dişlerini sıkarak uzaklaştı.
O gece Hatice Hanım uyuyamadı. Babam ise sabaha kadar mahalledeki birkaç esnafla konuştu. Ertesi gün hep birlikte karakola gidildi. Tehditler, kapıya bırakılan notlar ve yapılanlar anlatıldı.
Fakat asıl şaşırtıcı olay bundan sonra yaşandı.
İki gün sonra kasabanın postacısı Hatice Hanım’a bir mektup getirdi.
Mektup, oğlu Cemil’dendi.
Askerdeki oğlunun mektubunu görünce kadının yüzü aydınlandı. Zarfı titreyen elleriyle açtı. Önce birkaç satır okudu, sonra gözlerinden yaşlar süzülmeye başladı.
“Ne yazmış Hatice teyze?” diye sordum.
Kadın mektubu göğsüne bastırdı.
“Cemil izne geliyormuş evladım. Hem de yarın.”
Ertesi gün Cemil kasabaya geldi. Annesine sarılıp uzun süre öylece kaldı. Sonra evin bahçesindeki kırmızı bisikleti gördü. Gülümsedi, fakat annesinin yüzündeki hüznü fark etmesi uzun sürmedi.
“Anne, ne oldu sana?”
Hatice Hanım önce anlatmak istemedi. Oğlunun askerlikte başına bir şey gelmesinden korktuğu gibi, şimdi de onun öfkesinden çekiniyordu.
Ancak Cemil, annesinin suskunluğuna razı olmadı. Babamın da yardımıyla yaşananları öğrendi.
O akşam Rıza kahvedeydi. Cemil içeri girdiğinde kahvedeki konuşmalar birden kesildi.
“Benim annemi tehdit eden kim?” diye sordu.
Rıza önce başını kaldırmadı. Sonra alaycı bir tavırla konuştu:
“Ne olmuş yani? Biraz sert konuşmuşuz.”
Cemil masaya yaklaştı.
“Annemin kapısına tehdit kâğıdı bırakmışsın. Bahçesine işaret çizmişsin. Sen kimsin?”
Kahvede çıt çıkmıyordu.
Rıza ayağa kalktı.
“Sen daha dün askere gitmişsin, bana mı racon keseceksin?”
Cemil’in sesi yükselmedi.
“Ben askere giderken annemi sana emanet etmedim. Ama dönünce onun korkuyla yaşadığını öğrendim. Bunun hesabını kanun önünde vereceksin.”
O gün kahvedeki herkes ilk kez Rıza’nın karşısında konuştu. Esnaf, komşular, hatta yıllardır onunla aynı masada oturanlar bile tanıklık etmeye hazır olduklarını söylediler.
Rıza’nın yüzündeki kendinden emin ifade yavaş yavaş kayboldu.
Aradan birkaç hafta geçti. Yapılan başvurular ve toplanan deliller sonucunda Rıza hakkında yasal işlem başlatıldı. Hatice Hanım’ın eviyle ilgili iddialarının da hiçbir hukuki dayanağı olmadığı ortaya çıktı.
Bir sabah bahçe kapısındaki kırmızı çarpı işareti silindi. Cemil, babasından kalan eski boyaları bulup kapıyı yeniden boyadı. Kırmızı bisikletin paslanmış zincirini yağladı.
Hatice Hanım o gün ilk kez yüksek sesle kahkaha attı.
“Şuna bak,” dedi. “Bisiklet bile bizden daha inatçı çıktı.”
Babam gülümsedi.
“İnsan da öyle olmalı Hatice abla. Her tehdide boyun eğerse bir gün kendi gölgesinden bile korkar.”
Ben o gün tehdit kelimesinin yalnızca korkutmak için söylenen sözlerden ibaret olmadığını öğrendim. Bazen bir insanın evine, hatıralarına, geçmişine göz dikmekti tehdit. Bazen de bir başkasının sessizliğinden güç almaktı.
Yıllar geçti. Kasaba değişti, eski bakkalımız kapandı, taş kaldırımların yerini asfalt yollar aldı. Hatice Hanım da ömrünün son yıllarını o ahşap evinde geçirdi.
Bir gün evinin bahçesinden geçerken kırmızı bisikleti gördüm. Artık kullanılmayacak kadar eskiydi ama hâlâ dut ağacının altında duruyordu.
Hatice Hanım beni görünce seslendi.
“Gel evladım, sana bir şey vereceğim.”
Elime küçük, sararmış bir kâğıt tutuşturdu. Yıllar önce bisikletin gidonuna asılan tehdit notuydu.
“Niye sakladın bunu?” diye sordum.
Gülümsedi.
“İnsan bazen kendisine yapılan kötülüğü de saklamalı. Unutmak için değil, bir daha kimsenin aynı korkuyu yaşamasına izin vermemek için.”
Kâğıdı katlayıp cebime koydum.
O akşam eve dönerken çocukluğumun geçtiği sokaklara baktım. Bir zamanlar tehditlerle susan insanların, birbirlerine sahip çıktıklarında nasıl güçlendiklerini düşündüm.
Hatice Hanım’ın yıllar önce söylediği bir cümle yeniden kulaklarımda yankılandı:
“Ben evimi kaybetmekten korkmadım evladım. İnsanların birbirine sahip çıkmayı unutmasından korktum.”
Belki de en büyük tehdit, bir insanın kapısına bırakılan kâğıt değildi. Asıl tehdit, kötülük karşısında herkesin kapısını kapatmasıydı.
TEHDİT – ZEYNEP KIVANÇ
Yorum Yaz