ZEYNO-UĞUR BAYRAM

05 Temmuz 2026 00:44

Medyagri

Kabuğunu Kıranların Hikayesi: Uğur Bayram’ın “Zeyno”sunda Varoluş ve Doğa

“Ulan kuş değilim ki uçup gideyim…“
Uğur Bayram, Zeyno adlı etkileyici uzun öyküsüne işte bu çarpıcı isyanla, insanın fiziksel ve ruhsal sınırlarıyla yüzleşmesiyle başlıyor. Sokaktaki insanın bir kabın şeklini alarak hayata tutunduğu bir dünyada, kabına sığamayan, varoluşu sorgulayan bir karakterdir Zeyno. Amcasının ölümünden sonra düştüğü boşluk, aslında onun kendi hikayesini yeniden yazması için bir milat olur.

Zeyno’nun hikayesinde en vurucu noktalardan biri, insanın beton yığınları arasında nasıl kaybolduğunun farkına varmasıdır. Şehri yüksekten izlerken milyonlarca insanın hoyratça güzellikleri yok ettiğini gördüğünde önce bir tanrısal güç hisseder; ardından bu insanların o kusursuz güzelliği koruyabileceğine olan inancı yeşerir. Giysilerle örtülen “saf çıplaklığın” maskelerle gizlenen karakterler yarattığını fark eden Zeyno, kalabalığı ve maskeli hayatları terk eder. İnsanların terk ettiği şeylere yakınlaşarak, aslında kendi özüne ve doğaya yönelir.

Öykü boyunca nesnelerin ve olayların iki boyutlu olmadığını, dünyayı anlamanın sırrını barındıran “üçüncü boyutu” görebilmekten geçtiğini anlarız. Zeyno’nun amcasından kalan mektup, onun ufkunu açan ve silkelenip kendine gelmesini sağlayan bir rehber niteliğindedir. Sigara kağıtlarına yazılan şiirler, okudukça dünyayı kurtarabileceğini düşünen ama “kimi kimden kurtaracaksın?” sorusuyla yüzleşen bir aklın süzgecinden geçen edebi dokunuşlardır.

Öykünün felsefi özeti belki de şu can alıcı cümlede gizlidir:
“Her canlının varoluş sebebi bir diğeri için, tek şart var yalnızlığını kabul etmek.”
Yazar, insanın doğayla kurduğu etkileşimi varoluşun temeline oturtur. Tıpkı doğanın canlı yığınlarıyla yalnızlığını kapatması gibi, insanın yapması gereken de doğanın bilgeliğine güvenip kendi yalnızlığını gidermektir.

Zeyno’nun içsel yolculuğu, 70×100 cm’lik bir tuvalin tasviriyle sanatsal bir zirveye ulaşır. “Tam ortasında uzanan silindirin tek girişi, ancak tek kişinin sığabileceği iki merdiveni vardır. Basamaklardaki insan siluetlerinin birbirlerini görmeden ama varlıklarını hissederek yukarıya doğru hareket etmesi, matematiğin yaşama yansıyan zarif, saklı mühendisliğini simgeler: Hellis.” Bu metafor, yalnızlığımızı kabul edip kendi yolumuzda yürürken, aslında hepimizin ortak bir yaşamı olduğunu söyler.

Uğur Bayram, Ürün Yayınları etiketiyle okurla buluşan Zeyno’da, maskelerden arınmak, kalabalıklar içinde kaybolmadan kendi hikayesini yaşamak ve doğanın bilgeliğinde huzur bulmak isteyenlere incelikli bir anlatı sunuyor.

Okura Not:

Uğur Bayram’ın üslubunda dikkat çeken ve okurun metne başlamadan önce bilmesi gereken en belirgin unsurlardan biri, günümüz Netflix yapımlarını andıran yoğun bir sinematik gerçekçilik ve filtresiz bir dil tercihidir. Kitapta hayatın içinden sahneler aktarılırken alkol ve sigara tüketimine, yer yer de sokak kültürünün ham bir yansıması olan küfürlü konuşmalara sıkça yer verilir. Alkol ve argo kullanımı konusunda hassasiyeti olan okurlar için bu durum ilk etapta mesafeli bir duruş yaratsa da eserin edebi amacını doğru algılamak son derece önemlidir. Yazar, karakterlerini yapay ve steril bir nezaket kalıbına sokmak yerine; toplumun kibar, steril ve “maskeli” dünyasına karşı, o maskelerin ardındaki ham, çıplak ve efkarlı insanı yansıtmayı seçmiştir. Dolayısıyla bu unsurlar estetik bir süs değil, karakterlerin içindeki fırtınayı ve sıkışmışlığı dışa vurma yöntemidir.

“Kollarını iki yana açıp etrafına bakarak, ulan kuş değilim ki uçup gideyim. Kendi kendine konuştuğunu görüp, söylediklerini duyup anlayanlar, deli olduğunu sanmış olmalılar ki, şaşkınca bakıyorlar yüzüne… Ne bakıyorsunuz. Uçamıyor işte insan, uçup uzaklaşamıyor. Kalabalıkta gölge olarak yaşamaya devam ediyor. Söylediği son sözlerin duyulmasını da umursamıyor.“

Bu Eseri Paylaş: